Ma'lumotlar bazasi nima?
Sayt yopilib qayta ochilganda ham nega ma'lumotlar (talabalar, natijalar) yo'qolmaydi? Chunki ular saytning o'zida emas, alohida "bazada" saqlanadi.
1Elektron jadval deb tasavvur qiling
Ma'lumotlar bazasi — bu, eng sodda holda, Excel jadvaliga o'xshaydi: qatorlar (har bir talaba — bitta qator) va ustunlar (ism, fakultet, telefon). Farqi shundaki, bir vaqtning o'zida minglab odam shu "jadval"ga murojaat qilsa ham hech narsa buzilmaydi, va jadvallar bir-biri bilan "bog'lanishi" mumkin.
TOBB ETÜ Sport'da PostgreSQL nomli ma'lumotlar bazasi ishlatiladi — bu dunyoda eng ishonchli, bepul bazalardan biri (uni Instagram, Spotify kabi katta kompaniyalar ham ishlatadi).
2Jadvallar bir-biri bilan bog'lanadi
Eng muhim g'oya — jadvallar orasidagi bog'lanish. Masalan:
Har bir talaba qatorida "qaysi sport turiga a'zo" degan bog'lanish bor; har bir natija qatorida "qaysi turnirga tegishli" va "qaysi talabaniki" degan bog'lanish bor. Shu bog'lanishlar tufayli, masalan, "Aziza Karimovaning barcha g'alabalarini ko'rsat" desangiz, baza bir necha jadvalni birlashtirib, javobni bir zumda topib beradi.
3TOBB ETÜ Sport'dagi asosiy jadvallar
| Jadval | Nimani saqlaydi |
|---|---|
| Talaba (Student) | F.I.Sh., fakultet, login ma'lumotlari, yulduz nishonlari |
| Xodim (User) | Admin/moderatorlar |
| Sport turi (SportType) | Shaxmat, Futbol, Voleybol va h.k. — jadval, tarix, joylashuv |
| Lider (Coach) | Har bir sport turining mas'uli |
| Turnir (Tournament) | Nomi, sanasi, holati (kutilmoqda/davom/yakunlangan) |
| Ishtirokchi (Participant) | Turnirga yozilgan talaba yoki jamoa |
| O'yin (Match) | Bracket'dagi har bir uchrashuv — kim kimga qarshi, kim g'olib |
| Natija (TournamentResult) | 1/2/3-o'rinlar |
| Jamoa (Team) | Jamoaviy sportlar uchun |
Jami — aniq 22 ta shunday jadval (8 ta bo'lim bo'yicha taqsimlangan), va ular orasida o'nlab bog'lanish bor.
4Bitta jadvalning haqiqiy ustunlari — misol
Aniqlik uchun — "Talaba" jadvalining haqiqiy ustunlaridan bir qismi:
| Ustun | Turi | Nima |
|---|---|---|
full_name | matn | To'liq ism-familiya |
faculty | matn | Fakultet nomi |
student_id | matn (noyob) | Talaba ID raqami — ikkita talabada bir xil bo'lishi mumkin emas |
password_hash | matn | Parolning "aralashtirilgan" (bcrypt) shakli |
sport_type_id | bog'lanish | "Sport turi" jadvalidagi qaysi qatorga tegishli |
gold_medals | son | Oltin medallar soni |