Tizimga kirish qanday ishlaydi?
"Autentifikatsiya" — qo'rqinchli so'z, lekin ma'nosi oddiy: "Siz aslida kimligingizni tekshirish". Keling, "Kirish" tugmasini bosgandan keyin nima sodir bo'lishini ochib beramiz.
1Parol qanday saqlanadi (va nega xavfsiz)
Misol: tuxum, un va sut aralashtirib pishirilgan tort tasavvur qiling. Tortni ko'rib, undan qaytadan xom tuxum va unni "ajratib olish" imkonsiz. Parol ham xuddi shunday — faqat "aralashtirilgan natija" saqlanadi. Siz login qilganda, kiritgan parolingiz xuddi shu usulda qayta "aralashtiriladi" va bazadagi natija bilan solishtiriladi — mos kelsa, demak parol to'g'ri.
2Kirgandan keyin — "sessiya" nima?
Parolni har bir sahifada qayta so'rash noqulay bo'lardi. Shuning uchun, muvaffaqiyatli kirgandan keyin, tizim brauzeringizga kichik bir "chipta" (cookie, ya'ni JWT token) beradi.
Konsert chiptasi kabi: bir marta chiptani sotib olasiz (login qilasiz), keyin konsert davomida (saytda yurgan vaqtingizda) har safar chiptangizni ko'rsatasiz — pasportingizni qayta ko'rsatishga hojat yo'q. Bu chipta 7 kun amal qiladi, shundan keyin qayta kirish so'raladi.
Bu "chipta" (token) ichida kim ekaningiz, qaysi rolga ega ekaningiz shifrlangan holda yozilgan — va u maxsus maxfiy kalit bilan "muhrlangan", shu sabab uni soxtalashtirib bo'lmaydi.
3Rollar — kim nima qila oladi
Har bir foydalanuvchi bitta "rol"ga ega, va sayt shu rolga qarab turlicha imkoniyat beradi:
| Rol | Kim | Nima qila oladi |
|---|---|---|
| Talaba | Oddiy ro'yxatdan o'tgan talaba | Sport turlariga a'zo bo'ladi, turnirga yoziladi, o'z profilini ko'radi |
| Sport Leader | Bir sport turiga biriktirilgan lider/murabbiy | + o'z sportidagi turnirlarni, a'zolarni boshqaradi |
| Admin | Bosh administrator tayinlagan xodim | + Bosh administrator belgilagan aniq bo'limlarga kirish huquqi |
| Sport rahbari | Kengroq vakolatli xodim | + deyarli barcha boshqaruv bo'limlari |
| Bosh administrator | Tizimning to'liq egasi | Hamma narsaga to'liq kirish, boshqa adminlarni tayinlash |
Ofis misoli: xuddi bir kompaniyada oddiy xodim, bo'lim boshlig'i va direktorning turli kalitlari (kirish huquqi) bo'lgani kabi — har bir "eshik" (sahifa yoki amal) faqat tegishli kalitga ega bo'lganlarga ochiladi. Bu backend'ning o'zida tekshiriladi — shuning uchun kimdir "aldab" oddiy dizayn hiylasi bilan admin sahifasiga kira olmaydi.
4Qo'shimcha himoya choralari
Kimdir parolni "taxmin qilib" ko'p marta urinsa, tizim vaqtinchalik bloklaydi — bu "brute-force" hujumlaridan himoya qiladi.
Ro'yxatdan o'tishda juda oddiy parollar ("12345" kabi) qabul qilinmaydi.
Kirish "chiptasi" shunday saqlanadiki, hatto sahifadagi zararli kod ham uni o'g'irlab ololmaydi.
Brauzer va server orasidagi HAR BIR ma'lumot yo'lda shifrlangan holda yuboriladi.
Haqiqiy login sahifasini ko'rish:
↗ Ro'yxatdan o'tish / Kirish sahifasi